GNSS sistemlerinde sinyaller kullanıcıya göre askeri ve sivil kullanıcılar olmak üzere 2 sınıfa ayrılırlar. Askeri kullanıcılara özel olarak açılan ve şifreli olan bu sinyalleri sivil kullanıcıların kullanması mümkün değildir. Sivil kullanıcılara açık olan sinyallere etki eden ve ölçümün hassasiyetini etkileyen pek çok faktör vardır. Ölçümlerde bu hataları düzeltmek amacı ile pek çok yöntem geliştirilmiştir. Düzeltme bilgilerinin anlık olarak iletildiği RTK, tek noktadan NTRIP ile RTK, Ağ-RTK (CORS) ve PPK anlık olarak düzeltme bilgisinin sağlandığı yöntemlerin başında gelmektedir. Düzeltme bilgilerinin anlık olarak iletilmesi veya düzeltilmiş koordinatların kullanıcılar ile anlık olarak iletilmesinde pek çok yöntem olduğu gibi her sistemin kendine göre avantajları ve dezavantajları vardır.
RTK
Literatürde RTK yada Klasik-RTK olarak geçen yöntemde çalışma yapılırken koordinatı bilinen bir noktaya ihtiyaç vardır ve bir GNSS alıcısı bu noktaya yerinden oynamayacak şekilde merkezlendirildikten sonra koordinat değerleri alıcıya girilmelidir. Düzeltme bilgilerini radyo sinyalleri üzerinden gönderilmektedir. Ölçme uygulamalarında en sık kullanılan yöntemlerden biridir Bu sisteme radyo sinyalinin gücü ve etrafta bulunan sinyali kesecek yükseklikteki yapılar önemli bir faktördür. Eğer radyo sinyalleri sabitten alıcıya ulaşmaması ya da yeterli sayıda eş zamanlı uydu gözlemi olmadığında düzeltme bilgisinin gönderimi sekteye uğrayabilir. Bu gibi nedenlerden dolayı tek noktadan NTRIP yöntemi seçilebilir.
Tek Noktadan NTRIP
Düzeltme bilgilerinin radyo sinyalleri üzerinden değil de bir internet bağlantısı üzerinden NTRIP ile gönderildiği yöntemdir. Bu yöntemde yine koordinatı bilenen bir noktaya GNSS alıcı kurularak sabit kurulur. Nokta koordinatları alıcıya girildikten sonra bir internet bağlantısı ile kullanıcı adı, şifre ve port bilgileri girilerek veriler bir sunucuya gönderilir. Gezici olarak kullanılan alıcılar da yine IP, kullanıcı adı, şifre ve port bilgileri girerek düzeltme bilgilerini NTRIP yolu ile alabilir. Klasik RTK’nın bazı dezavantajlarından kurtulmuş olunabilir. Ancak olası internet kopmaları, sabitin fark edilmeden yerinden oynaması ve diğer etkenler sorun çıkarabilir.
RTK ve Tek Noktadan NTRIP
Her iki yöntem de çevre ve diğer şartlara bağlı olarak kullanılan yöntemlerdir. Bir birlerinin dezavantajlarını kapata bu iki yöntemde de aslında temel gereksinimler aynı ama düzeltme bilgisinin gönderim yöntemi ve araçları birbirinden farklıdır. RTK yönteminde ölçüm yapılırken her ne kadar 10-15 km’ye kadar çalışmak mümkün olsa bile BÖHHBÜY yönetmeliğine göre sabitten 5 km uzakta çalışa yapılacaksa yeni bir sabit kurulması gerekmektedir. Hız bilgilerinin tek noktadan hesaplanması sabitten uzak mesafelerde hızların değişmesi koordinat hatalarını doğurabilir. Doğal afetlerden dolayı meydana gelen yeryüzü hareketlerinin izlenmesinde yetersiz kalabilmektedir. Sabitin farklı noktalara kurulmasından kaynaklı kaba hatalarla karşılaşılması, yeni sabit noktanın koordinatlarının belirlenmesi için TUSAGA-Aktif bağlantısı gerektirmektedir ve bunun için de sürekli olarak bir ücret ödenmesi gerekmektedir.
Ağ-RTK
Peki bu dezavantajları ortadan kaldıracak bir yöntem yok mu? Elbette var ve bu sistemin adı Ağ-RTK. Ağ-RTK her iki sistemin de benzer özelliklerini kullanan ancak dezavantajlarını ortadan kaldıran bir sistem olarak karşımıza çıkıyor. Bu sistemde sabit olarak kurulacak en az 3 alıcı ile bir ağ oluşturulur. Alıcılar bu ağa bağlanarak ortak bir sistem kullanmanın rahatlığını hissederler. Verilerin sürekli olarak alınması, işlenmesi ve depolanması ile elde edilen sonuçlar daha güvenilir olacaktır. Farklı noktalardan sürekli ölçüm yapılması hız alanlarının belirlenmesi ve diğer gereksinimlerin hesaplanması için fayda sağlar. Kullanıcılar bu sistemden düzeltilmiş koordinatları matematiksel bir modelden alacaktır. Ağ tasarımı yapılırken TUSAGA-Aktif’in kapsama alanının dışında kalan(sınır ve kıyı) kısımlara göre yapıldığında bölgede hassas koordinat üretilemeyen yerlerin çok azalması sağlanabilir. Kullanıcılar isterlerse bu sistemi kullanarak Klasik RTK ve tek noktadan NTRIP RTK yöntemlerini kullanabilirler.
TERSUS GeoBEE 30
TERSUS GeoBEE 30 hem tek noktadan NTRIP hem de Ağ-RTK için kullanılabilen çok amaçlı ve çok işlevselli bir sistemdir. Ntrip düzeltmelerini iletmek veya almak için özel ve uygun maliyetli bir çözümdür. Tersus Ntrip Caster Service, Ntrip Modem ve David30 Alıcısı ile GeoBee, kullanıcıların Gerçek Zamanlı Kinematik (RTK) düzeltmelerini internet üzerinden (Ethernet veya 2G / 3G / 4G) basit, kullanıcı dostu bir şekilde statik IP’ye ihtiyaç duymadan SIM kart veya Ethernet kablosu ile iletmelerini sağlar. GeoBee30, Tersus Ntrip Caster veya herhangi bir CORS servisinden RTK düzeltmeleri almak için GNSS Gezici olarak da çalışabilir.
