İnsansız hava araçları (İHA/Drone) kullanımıyla üretilen veriler; haritacılık, tarım, çevre, inşaat, güvenlik ve daha birçok alanda kullanılmaktadır. Bu alanda çalışanların veya ilgilenenlerin bilmesi gereken temel drone veri terimleri ve açıklamaları şu şekildedir:

Görüntüleme ve Veri Toplama Terimleri

• RGB Görüntü: Kırmızı (Red), Yeşil (Green) ve Mavi (Blue) bantlarda alınan standart renkli fotoğraflar.
• Multispektral Görüntü: Görünür ışık dışında kızılötesi spektrumları da içeren görüntülerdir. Tarımda, bitki sağlığı analizlerinde kullanılır.
• Termal Görüntü: Nesnelerin yaydığı ısıya göre oluşturulan görüntüler. Enerji kayıpları, arama-kurtarma, yangınla mücadele ve vahşi yaşam izleme gibi alanlarda kullanılır.
• Eğik (Oblique) Görüntü: Dron kamerasının eğimli pozisyonda aldığı, yandan bakış açılı fotoğraflardır. 3D modelleme için kullanılır.
• FPV (Birinci Şahıs Görünümü): Pilotların, drone yarışlarında ve sinematik çekimlerde popüler olan, drone’nun canlı kamera beslemesi aracılığıyla uçuşu deneyimlediği bir uçuş modu.
• Uçuş Verileri (Flight Data): Bir drone uçuşu sırasında toplanan ham bilgiler — GPS koordinatları, irtifa, hız, yön (sapma, eğim, yuvarlanma), kamera ayarları, pil durumu ve zaman damgaları dahil. Uçuş performansını izlemek ve kaliteli veri toplamayı sağlamak için çok önemlidir.

Konum ve Ölçüm Terimleri

• Yer Örnekleme Aralığı (GSD- Ground Sampling Distance): Yerdeki bir pikselin karşılık geldiği gerçek mesafedir (örneğin 5 cm/pixel). Çözünürlüğü ifade eder.
• Yer kontrol Noktası (GCP-Ground Control Point): Proje alanında kesin koordinatları bilinen kontrol ve hava işareti yapılmış yer kontrol noktaları. Harita ve modellerin doğruluğu için kullanılır.
• RTK (Real-Time Kinematic): Dronun GNSS verilerini düzeltmek için kullanılan gerçek zamanlı konum düzeltme teknolojisi. cm seviyesinde doğruluk sağlar.
• PPK (Post-Processed Kinematic): Uçuş sonrası GNSS verilerinin işlenerek doğruluğun artırıldığı yöntem.
• GNSS: Küresel Uydu Seyrüsefer Sistemi. GPS, GLONASS, Galileo, BeiDou gibi konumlama sistemlerini kapsar.

Harita ve Modelleme Terimleri

• Ortofoto: Fotogrametrik düzeltmelerle ölçüye uygun hale getirilmiş hava fotoğrafı.
• Ortomozaik: Birden fazla drone fotoğrafının birleştirilmesiyle oluşturulan yüksek çözünürlüklü, geometrik olarak düzeltilmiş bir görüntü. Normal görüntülerin aksine, ortomozaiklerin tek tip bir ölçeği vardır – bu da onları doğru ölçümler ve haritalama için mükemmel kılar.
• Undistorted Image: Drone kameraları, özellikle geniş açılı (wide-angle) lensler kullandığında, görüntü kenarlarında eğilmeler veya bükülmeler oluşur. Bu tür bozulmaların kamera kalibrasyonu ile düzeltilerek, görüntüdeki geometrik sapmaların ortadan kaldırıldığı görüntüdür.
• DSM (Digital Surface Model): Yüzeydeki tüm nesneleri (ağaç, bina) içeren yüzey modeli.
• DTM (Digital Terrain Model): Yalnızca yer yüzeyini (bitki ve yapıların çıkarıldığı) temsil eden model.
• DEM (Digital Elevation Model): Genel olarak hem DSM hem DTM’yi kapsayan yükseklik modelidir.
• Point Cloud (Nokta Bulutu): Yüzeyin 3B temsilini oluşturan çok sayıda noktanın konum ve renk bilgisiyle oluşturulmuş veri kümesi.
• 3D Mesh (Ağ Modeli): Nokta bulutundan üretilen yüzey kaplamalı üç boyutlu model.
• Eşyükselti Eğrileri (Contours ): Arazi yüksekliğini gösteren çizgiler.

Veri İşleme ve Analiz Terimleri

• Fotogrametri (Photogrammetry): 2B görüntülerden 3B modellerin elde edilmesini ve modellenmesini sağlayan teknik.
• Georeferencing (Coğrafi Referanslama): Her drone görüntüsüne kesin konum meta verilerini eklemek.
• LiDAR: Yoğun bitki örtüsü altında bile son derece hassas 3D modeller oluşturmak için lazer darbeleri kullanan bir uzaktan algılama teknolojisi.
• Pix4D, DJI Terra: Drone görüntüleriyle çalışan popüler fotogrametri yazılımları.

Dosya Türleri ve Formatlar

• .tif / .geotiff: Coğrafi bilgi içeren raster görüntü formatı.
• .las / .laz: Nokta bulutu veri formatı (laz sıkıştırılmış versiyonudur).
• .obj / .fbx / .3ds: 3B mesh model formatları.
• .kml / .kmz: Google Earth ve GIS uygulamaları için coğrafi veri formatı.
• .shp (Shapefile): Vektörel coğrafi veri formatı (nokta, çizgi, alan bilgisi içerir).

Eksik gördüğünüz, eklenmesinde fayda gördüğünüz terimleri lütfen açıklamaya yazın.

Güzel bir gün olsun …

Sedat BAKICI