İnsansız Hava Araçları (İHA) kullanım amaçları çeşitli olan ancak kullanıcılarının ve kullanım güzergâhlarının kayıt veya kontrol altına alınması gereken ve ülkemizde de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce kayıt altına alınan hava araçlarıdır.

İHA’ların kişilerin mal ve can güvenliğini tehlikeye düşürecek şekilde kullanılması mümkündür. Bu amaçla birçok ülkede İHA sorumluluğu konusunda hukuki düzenlemeler yapılmıştır.

Öyle ki sorumluluğu gerektiren konular yalnızca kişilerin can ve mal güvenliği değil aynı zamanda mahremiyetlerinin, yani özel hayatın gizliliğinin korunması noktasında da ortaya çıkmıştır.

Sivil havacılık mevzuatında İHA kullanımından doğan üçüncü şahıs zararlarında sorumluluk tayinine yönelik bir düzenleme vardır. Bu düzenleme 30136 sayılı Sivil Hava Araçları Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk Sigortası Hakkındaki Yönetmeliktir.

Düzenlemede mali sorumluluk konusu belirlenmiş olup, üçüncü şahsın özel hayatının ihlal edilmesi, bedeni zarara uğraması ya da mülkiyet yönünden maddi veya manevi zararının doğması durumuna ilişkin bir düzenleme de yapılmıştır.

Özel hayata ilişkin düzenleme Anayasamızın Temel Haklar ve Ödevler kısmının Genel Hükümler Bölümünde yer almaktadır. Kişinin özel hayatının gizliliğinin ihlal edilmemesi, bu hükümde koruma altına alınmıştır.

Anayasamızın 20. Maddesinde herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu, özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmektedir.

Ayrıca kişinin İHA kullanımından dolayı temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edilmesi, bedeni bir zarara uğraması ya da kişilik haklarının ihlal edilmesi veya mülkiyet hakkının zarar görmesi durumunda Anayasa’nın ve Türk Ceza Kanunu(TCK)’nın 134. Maddesi Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar Bölümünde özel hayatın gizliliğinin ihlali ile ilgili hükümlerinde suçtur.

Buna göre TCK’nin 134. maddesinde kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimsenin bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı belirtilmiştir. Ayrıca, gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi hali, ağırlaştırıcı sebep olarak yasada belirtilmiştir.

Dolayısıyla İHA kullanımı ile kişilerin ses ve görüntü kayıtlarının alınması oldukça kolay bir faaliyet olmakla beraber, aynı zamanda TCK kapsamında bir suçtur.

Öyle ki eylemin izinsiz, ses ve görüntü kaydı almak suretiyle gerçekleşmesi ağırlaştırıcı bir sebep olarak belirtilmiştir.

Bu halde İHA aracılığıyla bir kimsenin ses ve görüntü kaydını alan kişi cezai olarak sorumlu tutulacaktır. Böyle bir durumda İHA veya İHA sistemlerinin sahibi gerçek veya tüzel kişi, yani İHA işleticisi değil, ses ve görüntü kaydını gerçekleştiren kişi sorumlu olacaktır.

Eğer kayıt işlemini gerçekleştiren kişi aynı zamanda İHA işleticisiyse, bu kişi de cezai olarak sorumluluktan kurtulamayacaktır.

TCK’nin Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar Bölümünde kişisel verilerin kaydedilmesi de ayrıca bir suç olarak düzenlenmektedir. Buna göre, hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydedilmesi durumunda hapis cezası öngörülmüştür.

Ayrıca Anayasamızın 20. maddesi kapsamında, herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda “kişisel veri” tanımlanmaktadır.

Buna göre; kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi kişisel veri sayılmaktadır. Dolayısıyla İHA aracılığıyla ses ve görüntü alınması kişisel verilerin kaydedilmesi sayılabilecektir.

Böylelikle İHA’ların her ne kadar hobi amaçlı ve zevkli bir kullanım aracı olarak görsek de aslında bir o kadar da sorumluluk gerektiren hava aracı olduğunun farkında olarak uçuşlar ve işler yapmamız gerektiğinin bilincinde olarak hareket etmeliyiz.

İşimizin her alanında dikkat etmemiz gereken sorumluluklarımızı İHA kullanımı alanında da uygulamamız gerekmektedir.

Aksi takdirde neler olacağını sizlere anlattık. Bu blog yazımızda sorumluluk bilinciyle beraber kişisel hak ve mahremiyetten bahsettik. Bizleri takip ederek nelere dikkat etmeniz gerektiğini öğrenme konusunda sizlere yardımcı olmuş olduk.

Murat ÇELEBİ