Merhaba, bu hafta blog yazımızda ortofoto nedir? sorusunu cevaplayacağız.
Ortofoto, hava (uçak-drone) veya uydu platformlarından elde edilen, görüntü alımından gelen merkezi projeksiyon bozulmaları, kamera dönüklükleri ve arazinin yükseklik farklarından kaynaklanan kaymaların giderilmesi sonucu elde edilen ve haritanın geometrik özelliklerine sahip görüntüdür. Orto görüntünün arazi seviyesinde tekil bir ölçeğe sahip olması için görüntüler üzerine geometrik düzeltilme getirilerek oluşturulur, böylece görüntü üzerinde doğru bir şekilde ölçümler yapılabilir. Bununla birlikte, ortofoto üzerinde bina, köprü, bitki örtüsü gibi yüksek bazı nesneler merkezi projeksiyon sebebi ile “eğilmiş” olarak görünür.
Bir ortofoto ve true ortofoto, her ikisi de orto-rektifiye görüntülerdir, ancak görüntü işleme aşamasında yapılan geometrik düzeltme seviyesinde farklılık gösterirler.
Aşağıdaki şekilde orto projeksiyon ile merkezi projeksiyon farkını görebilirsiniz.
Gerçek ortofoto, ilave bir yükseklik kaynaklı yer değiştirme düzeltmesi adımından daha geçer. Öncelikle Sayısal Arazi Modeli (SAM), ile merkezi projeksiyon, kamera eğikliği ve arazi yüksekliği kaynaklı yer değiştirme düzeltmeleri yapılır, Sayısal Yüzey Modeli ise (SYM) ile de bina, köprü, bitki örtüsü gibi arazi ile aynı koordinata ancak farklı yüksekliğe sahip nesnelerin yüksekliklerinden kaynaklı yer değiştirmelerin düzeltmeleri yapılır. Sonuç olarak, orto-görüntü sadece tekil bir ölçeğe sahip olmakla kalmaz, aynı zamanda bina, köprü, bitki örtüsü gibi yükseltilerin neden olduğu yer değiştirmeleri de ortadan kaldırır ve görüntünün her pikselinin doğrudan üstünden alınmış gibi görünmesini sağlar.
SAM ile üretilen orto-görüntü ve SYM ile üretilen true orto-görüntü.
Ortaya çıkan gerçek ortofoto, Dünya yüzeyinin tam bir görüntüsünü çıkartarak doğru, hassas ölçümlere ve analizlere olanak tanır. Haritacılık, şehir planlama, kadastro, gibi doğruluk ve tutarlılığın çok önemli olduğu CBS uygulamalarda yaygın olarak kullanılır.
Ortofoto ve gerçek Ortofoto üzerinde 3D bina vektörlerinin oturması.
Gerçek ortophoto ile ortaya çıkan görüntü, dünya yüzeyinin geometrik olarak doğru ve bozulmasız bir görünümünü temsil eder ve çeşitli haritalama, ölçme ve coğrafi bilgi sistemi uygulamaları için son derece kullanışlıdır.
Soru / Cevap
Soru: Gerçek bir ortofoto üretmek daha mı çok zaman ve maliyet alır?
Cevap: Evet, hassas ve görselliği yüksek gerçek ortofotolar üretmek için özellikle 3D vektörel bina çizgilerini içeren sayısal yüzey modelleri (SAM) verilerini üretmek gerektirir. Bu da operatör vasıtası ile stereo veya nokta bulutundan çizim ya da sağlıklı bir LİDAR verisi ile olur. Bu da, daha büyük bindirme oranı ile uçuş, daha fazla görüntü çekimi, işlenmesi anlamına gelir ve bu da üretim için gereken toplam süreye ve maliyete etki eder.
Soru: Hangi durumlarda gerçek ortofoto üretmek gerekir?
Cevap: Gerçek bir ortofoto üretmek, bina gerçek konumlarının önemli olduğu, binalar veya nesneler arasındaki dar alanlarda bilgi edinmenin gerektiği kentsel veya endüstriyel alanlarda faydalıdır. Gerçek ortofotolar, CBS verileri veya 3D verilerle çalışırken veri çakıştırmada da oldukça faydalıdır.
Soru: Gerçek ortofotoların alternatifleri var mı?
Cevap: Evet, LiDAR verilerinden oluşturulan raster görüntüleri kullanılabilir. Ancak yüksek çözünürlüklü modeller oluşturmak için yüksek yoğunluklu bir nokta bulutu gereklidir. Örnek: 100 nokta/m2 yoğunluk, 10 cm’lik bir yer örneklem aralığında (GSD) raster görüntülerin oluşturulmasına izin verir.
Soru: Orto-Mozaik nedir?
Cevap: Proje alanı kaplayan kesintisiz ve sürekli bir ortofoto oluşturmak için örtüşen görüntüler geometrik olarak birleştirilir ve radyometrik (renk) olarak düzeltilir. Bu işlem mozaikleme, ürüne de orto-mozaik denir.
Soru: Ortofoto-harita nedir?
Cevap: Ortofoto-harita, ortofotoların ulusal pafta bölümüne göre bölünmüş, üzerine harita gridleri, eş yükselti eğrileri, yer isimleri ile ölçek, başlık vb. gibi harita kenar bilgilerine sahip dijital veya basılı harita formatına dönüştürülmüş ürünlerdir.
Soru: Gerçek ortofotoların ve ortofotoların üretiminde en hızlı, kolay ve hassas yazılımlar hangileridir?
Cevap: Pix4Dmatic ve Catalyst Professional ile çok hızlı ve kaliteli Ortofoto, orto-mozaik ve gerçek ortofotolar yapabilirsiniz.
Sedat BAKICI
