Yazılımının masaüstünde oluşan kısayoluna çift tıklandığı zaman hem Ana Menü hem de Focus Ekranı otomatik olarak açılmaktadır. Focus Ekranı; görüntüleme ve analiz işlemlerini işlemlerini gerçekleştirmektedir. Şekil 2’ de görselde Focus Ekranı’ nın genel görünümü verilmektedir.

İkon barın en solundaki yer alan “File” sekmesi üzerinden dosya açma, kaydetme ve çıktı işlemleri gerçekleştirilebilmektedir. Focus Ekranı’nın gelişmiş görüntüleme özellikleri ile farklı formatlardaki ve geniş boyutlardaki dosyalarıkolaylıkla açabilmektedir.

Örnek klasör içerisinde LC81730342014117LGN00_B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, B10, B11, BQA isimli .tif formatlı görüntüler ve .txt formatında bir görüntü meta datası mevcuttur. Görüntülerin meta verisi(LC81730342014117LGN00_MTL.txt isimli dosya) Focus Ekranı’ndaki “File” sekmesi üzerinden seçilerek açılabildiği gibi dosyanın fare yardımı ile sürüklenip ekran üzerine bırakılması da bir dosya açma yoludur. Meta verinin seçilmesi ile ekranda Pankromatik görüntü, Multispektral (çoklu spektral) görüntü ve Termal görüntü seçeneklerinden hangisinin görüntülenmek istenildiği sorulacaktır.

MS seçeneği seçilerek Focus ekranında görüntü renkli (Multispektral) olarak görselleştirilecektir. Focus ekranınızda fare imleci ile gezindiğinizde ekranın alt bölümünde ölçek, koordinat (sağa ve yukarı değerler) ve her pikselin RGB renk değerlerinin bilgisi görüntülenebilir. Şekil 1.7’ de siyah kutu içerisinde bu bilgileri görmek mümkündür.

MS seçeneği seçilerek Focus ekranında görüntü renkli (Multispektral) olarak görselleştirilecektir. Focus ekranınızda fare imleci ile gezindiğinizde ekranın alt bölümünde ölçek, koordinat (sağa ve yukarı değerler) ve her pikselin RGB renk değerlerinin bilgisi görüntülenebilir. Şekil 1.7’ de siyah kutu içerisinde bu bilgileri görmek mümkündür.

Focus hızlı erişim tool barında zoom to overview seçeneği seçilerek görüntünün Focus ekranına uyarlanması sağlanır. Ham verinin formatı .tif formatı olarak ortak formatta ekranına indirilmiştir.

Metaveri içeriğine ulaşmak için Focus Files bölümünden görüntü ismi üzerine sağ tıklanarak Properties sekmesinde gerekli bilgilere erişilebilir. Şekil 1.13’ te işlem adımı görselleştirilmiştir.

Görüntülerde istenilen bilgilerin bulunabilmesi için görüntülere ait metaveri dosyasına ihtiyaç vardır. Pix formatlı görüntüler kendi metaverilerini direkt okuyabildikleri için ayrı bir işleme gerek kalmaksızın yazılım üzerinden bilgilere erişilebilir. Pix formatlı olmayan görüntülerde de metaverisi ve bu metaveri içerisinde istenilen bilgiler mevcut ise bu işlemleri yapmak mümkündür. Budurumda görüntünün metaverisi yazılıma okutularak gerekli bilgilere ulaşılabilir.

Veriyi Catalyst Professional yazılımının ana formatına (.pix) dönüştürme işlemini Files sekmesi aktif hale getirilerek sekme altındaki dosyaya sağ tıklanıp Translate (Export) seçeneği seçilir. Şekil 1.10’ da Translate işlem adımı görselleştirilmiştir.

Translate Export iletişim kutusu açıldığında aşağıdaki ayarlar yapılır. Destination File kısmında Browse düğmesi tıklanarak hedef dosya yolu belirtilir ve kaydedilir. Output Format kısmında PIX formatı seçilir. Source Layers sekmesinde Select all ikonu tıklanır. Add butonutıklanarak katmanlar Destination Layers kısmına geçirilir.

Translate seçeneğine fare ile tıklanarak işlem başlatılır. İşlem tamamlandıktan sonra kaydettiğimiz görüntüye çift tıklanarak .pix formatlıgörüntümüz Multispektral olarak açıldığını gözlemleyebilirsiniz.

Pix formatı üzerinden metaveriye tekrar ulaşıldığında düzenleme işlemleri için butonların aktif hale geldiğini gözlemleyebilirsiniz.

Uydu görüntüsü dosyası Focus ile açılır.

Şekil 7.8 ile gösterilen Tools sekmesi altındaki Reprojection işlemi ile Şekil 7.9’da gösterildiği gibi verilerimize ait projeksiyon bilgilerinin kontrolü yapılabilmektedir.

Maps bölümünden Rasat verisi seçili iken Tools sekmesi altından Reprojection’a tıklanır. Açılan pencere üzerinden Browser butonuna tıklayarak işlem sonrasında oluşacak dosya için klasör dizini ve dosya adı tanımlanır. Şekil 7.9’da kırmızı kutu ile temsiledilen Reprojection Bounds bölümünde düzenleme işlem gerçekleştirilir. Şekil 7.9’da siyah kutu ile temsil edilen bölümden UTM seçimi yapılarak düzenleme işlemi başlatılır. İlgili projeksiyonu tanımlamak için Şekil 7.10’da işlem sırasında göre sırasıyla açılan pencereler temsil edilmiştir. Projeksiyon tanımlamasından sonra Source Layers bölümünde kaynak görüntü bantları seçilip Add butonu ile Destination Layers kısmına aktarılır. Reprojeksiyon butonuna tıklayarak işlemi başlatabilirsiniz.

Reprojeksiyon işleminde projeksiyon sistemi dışında verilerinizin yer örneklem aralıklarını da kontrol edebilirsiniz. Pixel Size X ve Pixel Size Y değerlerinden verilerin yer örnekleme aralıklarını temsil eder. Verileriniz arasındaki pixel büyükleri farklı olduğu zamanalgoritma kütüphanesine bulunan Yeniden Örnekleme (RESAMP) algoritması ile düzenleme yapılır. Focus ekranı üzerinden verinizi seçilerek işlem için veriyi aktif hale getirilir. Focus Tools araç çubuğu altında algoritma kütüphanesine Şekil 7.11’deki gibi erişim sağlayabilirsiniz.

Algoritma kütüphanesinin RESAMP algoritmasının üzerine çift tıklandığında RESAMP penceresi açılacaktır. Düzenleme yapılacak verinin Input Layers sekmesi altındaki bantları seçilir ve düzenlenerek üretilecek olan dosya için Output Ports kısmından Browser butonuna tıklayarak klasör dizinin gösterilir. Resamp Control Module Panel üzerinden Files sekmesi işlem öncesi hazırlık aşamasıdır. Input Params1 sekmesinden de Output Pixel Size X-Y kısımlarına verisinin yer örneklem aralığı değeri girilerek uygun metodun seçilmesi ile RUN butona tıklanarak işlem başlatılabilmektedir.

Bu bölümde uydu görüntüsü bantları kullanılarak bant birleştirme, bant ayırma ve bant kombinasyonları işlemleri anlatılacaktır.

Catalyst Professional yazılımında her bir uyduya özel bant birleştirme algoritması bulunmaktadır. Catalyst Professional Landsat 8 uydu görüntüsünün metaveri dosyasını otomatik olarak okuyabildiği için istenilen MS, PAN, Termal bantlarını seçtiğinizde otomatik olarak birleşim işlemini kendisi yapabilmektedir. Fakat bu bölümde sizlere meta verisi olmayan farklı uydu çeşitlerinin de bant birleştirme işlemleri hakkında detaylı bilgiler verilecektir.

Algoritma Kütüphanesinde bulunan “CD_” başlığı ile başlayan algoritmalar, çeşitli uydu görüntülerinin bant birleştirme işlemlerini yapmak için hazırlanmıştır. Burada, örnek olarak Landsat 7 uydu görüntüleri için CDLAND7 algoritmasını inceleyelim. Open butonu tıklanarak CDLAND 7 algoritmasının Modül Kontrol Paneli Şekil 7.12’deki gibi açılır.

CDLAND7 algoritma kütüphanesinde bulunan Files sekmesi altından Browse butonuna tıklanarak birleştirme işlemi ile üretilecek veri için klasör dizinin yeri ve isimlendirme yazılarak kaydedilir. Şekil 7.12’de belirtildiği gibi Input Params 1 sekmesinin altında bulunan Header File kısmındaki Browse sekmesine tıklanarak ham verinin bulunduğu klasörü dizini gösterilir. Daha sonra CDinput layer(s) sekmesine birleşimi istenilen bantların numaraları yazılır. Örneğin 1, 2, 3, 4, 5, 7 şeklinde. Run butonu tıklanarakişlem başlatılır. Kaydettiğiniz yerden görüntünüze Focus modülü yardımı ile ulaşabilirsiniz.

Örnek Uygulama – Landsat 8 Görüntüsü ile Çalışma Örnek uygulama için  Landsat 8 uydu görüntüsünün metaverisi (LC81730342014117LGN00_MTL.txt) Focus ekranına sürüklenerek bırakılır. Gelen penceredeki bant seçeneklerinden MS seçeneği seçilerek Landsat 8 görüntümüze ait Multispektral (çoklu spektral) bant açılır.

Şekil 7.14’te gösterilen Focus ekranında sol köşede bulunan Files sekmesi aktif hâle getirilir. Files sekmesinde bulunan görüntü klasörü altında Rasters sekmesi aşağıya genişletilerek görüntü bantlarının birleştirilmiş hâlde olduğu görülebilir.

MS bant içersinde kıyı/aerosol, mavi, yeşil, kırmızı, yakın kızılötesi, kısa dalga kızılötesi, kısa dalga kızılötesi,

sirrus bantları tek bir renkli görüntü hâlinde görselleştirilmiştir. Bu veri üzerinden Focus Bant Ayırma işlemi ile devam edelim.
Bant Ayırma
Bant Ayırma işlemi için;

• Focus Files sekmesi altında görüntü klasörüne sağ tıklanarak Translate Export sekmesi tıklanır.
• İkinci bir yol olarak da Focus → File → Utility → Translate işlem adımları uygulanarak işlem yapılacak menüye Şekil 7.15’deki gibi Translate (Export)

İletişim kutusu incelenecek olursa, “Source File” alanının kaynak verimizin olduğu kısım olduğunu görebiliriz. “Destination file” kısmında ise çıkan sonucun kaydedileceği yer ve ismi belirtilir. Output format kısmında sonuç ürünün hangi formatta alınmak istediği seçilir. Bu kısım .pixformatı olarak işaretlenir. Source Layers sekmesinde görüntümüze ait bantlar mevcuttur. Örnek olması açısından bazı bantları ayırıp daha sonra görüntüleme işlemi yapılacaktır.

Örneğin; B2 blue bantını seçerek Add butonu tıklanır B2 bantı Destintion Layers sekmesine geçirilir. Translate butonuna tıklanarak Şekil 3.13’ teki gibi işlem başlatılır.

Bant Kombinasyonları

Landsat 8 uydu görüntüsünün metaverisi (LC81730342014117LGN00_MTL.txt) Focus ekranına sürüklenip bırakarak MS seçeneği seçilerek görüntü Şekil 7.18’deki True color (doğal görüntü) olarak gözlemlenebilir. Focus Maps sekmesi aktif edilip görüntü üzerine sağ tıklanarak RGB Mapper işlemi gerçekleştirildiğinde doğal renk kombinasyonu 4,3,2 (K,Y,M) olarak sıralı olduğugözlemlenir.

Yapay renkli görüntü elde edilmesi için farklı bantları kırmızı, yeşil, mavi bantlara atayarak dilediğimiz kombinasyonda görüntüler de oluşturabiliriz. Örnek 5, 4, 3 Bant Kombinasyonu için iki farklı yol ile uygulama yapabilirsiniz.

• RGB Mapper penceresi üzerinden Şekil 19’daki gibi bant kombinasyonlarını düzenleyebilirsiniz.

• İkinci bir yol olarak Files sekmesi altından dosyanın uzantısı açılarak bant seçeneklerinden B4 red, B3 green, B2 blue bantları CTRL tuşuna basılı tutarak seçilir ve fare üzerinden sağ tıklanır. Gelen ekranda View → As RGB seçeneği seçilerek bant kombinasyonu uygulanabilir.

Catalyst Professional Focus ekranında Tools araç çubuğu altında Clipping/Subsetting işlemi uygulanır.

Clipping/ Subsetting seçeneği tıklanır. Şekil 7.22’de Clipping/Subsetting iletişim kutusunda Input File bölümünde Browse butonu tıklanarak görüntü çağırılır. Available sekmesi altında bulunan Rasters seçeneği yanındaki kutucuğa işaret konularak MS katmanındaki tüm bantları seçilir.

Define clip region bölümünde ise Definition method (seçim metodu) sekmesi yanındaki ok işaretine basılarak seçim kriterleri Şekil 6.5’ teki gibi gözlemlenir.

Görüntü kesme işlemi için seçim kriterleri olarak Use Current View seçeneğinde (Serbest seçim) Output

raster bölümünde kırmızı çerçeveyi istenilen ölçülerde ayarlayarak Subset işlemini uygulayabilirsiniz.

Output sekmesi altındaki File bölümüne, sonuç ürünü için uygun bir klasör belirlenerek bir dosya oluşturulur ve kaydedilir. Görüntü formatı Catalyst Professional kendi uzantısı pix olacak şekilde ayarlanır. İsteğe      bağlı olarak çıktı ürünün dosya format tipi değiştirilebilmektedir.

Clipping/ Subsetting iletişim kutusunda bulunan tüm ayarlamalarınız Şekil 7.25’te gösterildiği şekilde köşe koordinatları girilerek kesilmesi yapılabileceği gibi katman seçerek kesilmesi, tanıtılmış alanın seçilerek kesilmesi, komut yazarak kesilme, serbest seçimile kesme işlemlerinin yapılabilmesi de mümkündür.
Örneğin Focus ana ekranı üzerinden zoom ölçeğine bağlı olarak isimlendirilmiş bir bölge hazırlanabilir.

İsimlendirilmiş bir sınır bölgesi oluşturmak için Şekil 7.26’da gösterildiği gibi Named Regions işlemi

uygulanabilmektedir. Sınır yapısı kaydedildikten sonra Clipping/Subsetting iletişim kutunuzun Şekil 7.27 görüldüğü gibi DefinitionMethod ve Named Region seçimleri ile tanımlı sınır üzerinden kesme işlemleri uygulanabilmektedir.

Multispektral veya pankromatik görüntüler PCIDSK (.pix) formatına dönüştüldükten sonra, dönüklükleri aşağıdaki şekildeayarlanabilir.

• Focus penceresinde .pix dosyası açıldıktan sonra Files sekmesinde görüntüye sağ tıklayıp Properties > Projection kısmındandönüklükler ayarlanabilir ve değiştirilebilir.

• Focus’ta yeni bir proje oluşturulur ve Files sekmesi açılır. Burada sağ tıklanarak “Add” seçeneğine tıklanır. Açılan pencereden dosya seçilir.

• Dosya Files sekmesinde görülebilir. Görüntü penceresinde veri görüntülemek için, vektör listesinden “Roads” (örnek gösterim için dosya adı bu şekilde devam edecektir)katmanına sağ tıklanarak “View” seçeneği ile yolların bulunduğu katman görüntüpenceresinde açılır.

• “Analysis” menüsünden “Buffer” seçilir. Input bölümündeki File kısmından dosya seçili. Etrafında buffer oluşturulmak istenilen katman Maps sekmesinde halihazırda seçili ise, Input kısmından “Active Layer” seçilebilir. Output bölümünden “Display”seçeneğine tıklanır. Böylece sonuçlar görüntü penceresinde gösterilecektir.
• Buffer Distances bölümünde “Field” seçilir. Yanındaki attribute listesinden “roadtype” seçilir. Buffer, “roadtype” niteliğine göre oluşturulacaktır. İki seviyede oluşturulacak buffer’lar için, “Buffer levels” kısmından seviye sayısı 2’ye çıkarılır ve birim olarakkilometre seçilir. Etrafında buffer oluşturmak istediğimiz ana otoyolları temsil eden “Major Highway” için Level1 sütununa 2, Level2 sütununa 4 değeri girilir ve Next butonuna tıklanır. Açılan ikinci pencerede Vertex Options bölümünde “Round”, Line Options bölümünde “Both sides” veEnd style bölümünde “Round”seçilir. Fields to Add bölümünde, “SourceShapeID” ve “BufferLevel” seçeneklerine tıklanır. Output Areas bölümünde “Combine”seçilir ve “Finish” butonuna tıklanır.

• Çıktı olarak, ana otoyolların etrafındaki 2 kilometrelik ve 4 kilometrelik buffer’lar içerisinde kalan alanları gösteren Temporary VectorLayer adında bir katman elde edilir.

• Oluşturulan buffer katmanıyla birlikte elde edilen sonuçlar tatmin edici ise, bu çıktı yeni bir dosya olarak Bunun için,Maps sekmesinde Temporary Vector Layer katmanına sağ tıklanır ve “Save As” seçilir. Katman, Output bölümünden yolu ve adı belirtilerek, formatı seçilerek ve Layer kısmında neyi temsilettiği belirtilerek kaydedilebilir. Bu uygulama için, “2 km and 4 km road buffer” ifadesi yazılabilir.

Vektör Birleştirme (Dissolving Vectors)
Dissolve işlemi, seçilen bir nitelik (attribute) için aynı değere sahip şekilleri birleştirmeye yarar. Bu işlemin çıktısı olarak,birleştirilmiş şekilleri içeren yeni bir katman oluşturulur. Dissolve işlemi, yalnızca poligon

vektör katmanları için uygulanabilir. Dissolve işlemininin gerçekleştirilebilmesi için, esas alınacak ortak bir niteliğe ihtiyaç vardır. Bu uygulamada, farklı bitki türleri kozalaklı ve kozalaklı olmayan (coniferous vs. non- coniferous) olacak şekilde iki kategori altında birleştirilecektir.

Uygulamaya başlanmadan önce, mevcut veri Maps sekmesinden katmanların üzerine sağ tıklayarak kaldırılmalıdır.

• Vegetation vektör katmanı(örnek gösterim için katman), Files sekmesindeki yüklenen doy içerisindeki

• Maps sekmesinde, Vegetation katmanı üzerine sağ tıklanır ve Attribute Manager seçeneği ile öznitelik tablosu açılır.

• Açılan Attribute Manager penceresinin Field sekmesinden “Add New” seçeneği ile öznitelik tablosuna yeni bir alan eklenir. Açılan Table Definition penceresindeki Name sütununda, “Field7” alanının ismi “Coniferous” olacak şekilde değiştirilir. Bu yeni alan, bitki örtüsünün kozalaklı veya kozalaksız olduğunu belirtecektir.
• Data Type olarak “Text” seçilir ve Default Type olarak “No” yazılır. Oluşturulacak “Coniferous” alanındaki bütün değerler, varsayılan olarak “No” şeklinde görünecektir. OK butonuna tıklanır ve Vegetation katmanına ait öznitelik tablosuna Coniferous alanınıneklendiği görülebilir. Bu varsayılan değerler “Query by Example” ve “Find and Replace” işlemleri ile değiştirilecektir.

• Attribute Manager penceresindeki Records sekmesinden Query by > Example seçeneğine tıklanır ve Query by Example penceresi açılır. Attribute listesinden VegType seçilir. Kozalaklı bitki örtüsü için VegType niteliği sorgulanacaktır. “Relational Operator” olarak eşittir işaretinin seçili olduğundan emin olunmalıdır.
• Attribute Values listesinden “California Conifer Forest” seçilir. “OR” opsiyonu seçilir ve Add butonu ile ifade New Statement listesine eklenir. “California Mixed Evergreen”, “PNW Conifer Forest” ve “Rocky MTN Conifer Forest” bitki türleri de aynı adımlar ile New Statement listesine

• OK butonuna tıklanır ve yapılan sorgulamaya göre, kozalaklı bitki örtüsü Attribute Manager üzerinde ve Focus görüntü penceresindeseçilir.

• Katmandaki bütün kozalaklı bitki türleri seçili iken, bu türlerin Coniferous niteliğindeki “No” değeri “Yes” olarak değiştirilecektir. Bunun için Attribute Manager penceresindeki Edit sekmesinden “Replace” seçilir ve “Find and Replace” penceresi açılır.
• “Find what” kutusuna No değeri ve “Replace with” kutusuna “Yes” değerleri
• “Limit search to selected records” seçeneğine tıklanır. Bu sayede, Replace işlemi yalnızca seçili nitelikler için gerçekleştirilecektir. Replace All butonuna tıklanır ve işlem gerçekleştirilir. Seçili niteliklerin Coniferous değerlerinin Yes olarak değiştiği görülebilir.Close butonu ile pencere kapatılır.

• Bu işlemlerin sonunda, Vegetation katmanına ortak bir nitelik eklenmiş ve üzerindeki değerlerde değişiklik gerçekleştirilmiştir. Bu işlemlerin üzerine, kozalaklı ve kozalaklı olmayan bitki türlerine göre birleştirme (dissolve) işlemi gerçekleştirilecektir.
• Başlamadan önce, Replace işlemi için seçilmiş olan niteliklerin seçimi kaldırılır.
• Focus penceresindeki Analysis sekmesi altından Dissolve seçeneğine tıklanır ve Dissolve penceresi açılır.
• Girdi verisi olarak, Input file kısmından “Active Layer” seçilir. Böylece, dissolve işlemi Maps sekmesindeki aktif katman için gerçekleştirilecektir. Dissolve işlemi gerçekleştirilecek katman Focus penceresinde açık değilse, “Active Layer” yerine Browse butonuna tıklanarak dosya ve katman seçilebilir.
• Output bölümünde “Save” seçeneğine tıklanır ve Browse butonuna tıklanarak çıktı verinin kaydedileceği yol belirtilir. Dosya ismi olarak “dissolved_veg.pix” girilir ve Save butonuna tıklanır.
• Layer kutusuna “Coniferous Non-Coniferous” ibaresi girilir.
• Dissolve Option bölümünde, Vegetation katmanındaki bütün şekillerin birleştirilmesi için “All shapes” ibaresi seçilir. Böylece, katmanda diğerlerinden bağımsız noktalarda bulunan şekiller de birleştirmeye dahil edilir.
• “Based On” sütununda Coniferous seçeneğine tıklanır. Böylece, birleştirme işlemi Coniferous niteliği baz alınarak gerçekleştirilecektir. İşlem sonunda bitki türleri kozalaklı ve kozalaklı olmayan şeklinde iki farklı grupta birleştirilecektir.
• OK butonuna tıklanır. İşlem sonucu Focus görüntü penceresinde gösterilir.

• Maps sekmesinde Vegetation katmanının yanındaki tik işareti kaldırılarak, oluşturulan katmandaki dissolve işleminin sonucu daha rahat görülebilir.

• Vegetation katmanındaki poligonlar, kozalaklı ve kozalaklı olmayan bitki örtülerini temsil edecek şekilde daha geniş poligonlaradönüştürülmüştür. Bu durum öznitelik tablosunda da görülebilir.

Komşu Alan Bulma (Finding Area Neighbors)
Komşu Alan Bulma, istenilen bir poligona komşu olan poligonları belirlemek için kullanılan bir araçtır. Şekiller arasındaki ilişkiyianaliz etmek için, nitelikleri içinde barındıran bağımsız bir tablo oluşturulur.
Komşu olma durumu, paylaşılan bir kenara sahip olma olarak tanımlanmıştır. Aşağıdaki uygulamada, Los Angeles ilçesine komşuilçelerdeki 1970 ve 1996 yıllarına ait nüfus bilgisini gösteren bir tablo oluşturulacaktır. Uygulamaya başlamadan önce, Maps sekmesinde açık olan katmanlar kapatılır.

• Files sekmesinde “Counties” katmanına sağ tıklanır ve “View” seçeneği ile katman görüntülenir.

• Seçim aracı kullanılarak ShapeID numarası 11 olan Los Angeles ilçesi seçilir.

• Focus penceresindeki Layer sekmesinden “Area Neighbors” seçeneğine tıklanır ve Area Neighbors penceresi açılır.
• “Find neighbors to selected input areas only” ibaresinin yanındaki tik kutusu işaretlenir. Böylece Area Neighbors, seçili ilçenin poligonuna komşu poligonları belirler.
• Neighbor Operation bölümünde “Adjacent to the input areas” seçeneğine tıklanır.
• Input Areas ve Neighbors sütunlarında “ct_name”, “1970popu” ve “1996popu” nitelikleri seçilir. Bu bilgiler, seçilen şekle komşuşekillere ait tabloda görüntülenecektir.
• “Select Found Neighbors” ibaresinin yanındaki tik kutusu işaretlenir. Area Neighbors işleminin sonucu grafiksel olarak görüntülenecektir.
• OK butonuna tıklanır ve yeni bir tablo oluşturulur.

• Oluşan yeni tablo seçilen poligonun ID numarasını (InputId), seçili poligona komşu poligonların ID numarasını (Adj.Id), kenar bilgilerini, “Fields to include” bölümünde ilçe adını (ct_name) ve nüfus bilgisini gösterir.

• Oluşturulan tablo, Attribute Manager penceresindeki Layer sekmesinden “Save” seçeneği ile “New Item Detected” penceresi açılır.
• “File” listesinden pix seçilir. “Format” ve “Layer” için varsayılan ayarlar kabul edilir.
• Save butonuna tıklanır ve tablo pix dosyasında katman olarak kaydedilir.

• Los Angeles ilçesine komşu ilçelerin 1970 ve 1996 yılına ait nüfus bilgilerini grafik olarak gösterecek bir çizelge oluşturulabilir. Böyle bir çizelge, çarpık kentleşmeyle ilgili bilgileri göz önüne serebilir.
• Area Neighbors katmanının öznitelik tablosunu gösteren Attribute Manager penceresinde, 4 adet kaydın tamamı SHIFT tuşu yardımı ile seçilir.
• Tools sekmesinden Charts > Define seçilir ve Chart Definition penceresi açılır.

• Type listesinden “Clustered Column” seçilir.
• Fields listesinden “Nghbr(1970Popu)” ve “Nghbr(1996popu)” seçildikten sonra bir çizelge önizlemesi görülebilir.
• “Series in” kısmından “Fields” seçilir ve böylece çizelgeye yansıtılacak veri seçilmiş
• Chart Definition penceresindeki Options sekmesine geçilir ve Title kutusuna oluşturulacak çizelgenin adı “Population Increase 1970 –1996” olarak
• “Category Field” listesinden “Nghbr(ct_name)” seçilir ve OK’e tıklanır. Chart Definition penceresi kapanır ve oluşturulan çizelge Chart Viewer penceresinde gösterilir.

• Oluşturulan çizelgedeki sütunların rengini değiştirmek için “Selection Tool” aracı seçilir ve penceredeki sütun seçilir. “Color” aracına tıklanır ve renk paletinden istenilen renk seçilir ve seçilen niteliğin sütun rengi değiştirilir. Aynı işlem, diğer niteliğin sütunları için degerçekleştirilebilir.

• Oluşturulan çizelgeler, çizelge penceresi kapatılsa dahi proje açık olduğu sürece hafızada tutulur. Halihazırda mevcut olan bir çizelge, Chart Manager kullanılarak tekrar açılabilir. Bunun için Attribute Manager penceresindeki Tools sekmesinden Charts > Manage seçilir ve Chart Manager açılır. Oluşturulan her çizelge, proje dosyasında (.gpr) kaydedilir, fakat verinin kendisi çizelge ile birlikte Çizelgenin içerdiği yalnızca bir veri referansıdır. Kullanılan katmanın niteliklerinde bir değişiklik yapılırsa, çizelgebu değişiklikleri bir sonraki açılışında yansıtır.

• Oluşturulan çizelgenin bir grafik olarak farklı formatlarda çıktısı alınabilir. Bunun için Chart Viewer penceresinden “Export Chart” seçilir ve açılan pencerede dosya adı ve format seçilerek çizelge

Konumsal Bindirme Uygulaması (Performing Spatial Overlay)
Spatial Overlay, iki veya daha fazla katmanın özniteliklerini içeren yeni bir katman oluşturmak için

kullanılır. Örnek olarak, arazi mülkiyet poligonlarını içerek bir katman ile bitki örtüsü poligonlarını içeren bir katman üst üste bindirilerek oluşturulan katman ile hangi arazilerde ne tür bitki örtüsünün hakim olduğu analizi yapılabilir. Aşağıda, köprülerin yerinin tespiti için yapılan bir konumsal bindirme uygulaması yer almaktadır.

• Maps sekmesindeki halihazırda mevcut katmanlar kaldırılır ve pix dosyasının(örnek dosya) Files sekmesinde mevcut olduğuna emin olunur.
• Focus penceresindeki Analysis sekmesinden “Overlay” seçilir ve Overlay Wizard penceresi açılır.

• “Spatial” seçeneğine ve ardından Next butonuna tıklanır. Available Files/Layers listesinde mevcut girdi katmanları gösterilir.
• Listedeki “Rivers” ve “Roads” katmanları, yanlarındaki tik kutuları aracılığıyla seçilir. Ardından Next butonuna tıklanır.

• Layer listesinden “Roads seçilir. Roads katmanındaki mevcut nitelikler, Input Attribute listesinde görülebilir.
• Input Attribute listesinden “roadtype” niteliği seçilir ve “Add” butonu yardımıyla Output Attributes listesine eklenir. İkinci girdi katmanı olduğunu belirten “_2” eklentisi isminin sonuna eklenir. Ardından Next butonuna tıklanır.

• “Output Options” bölümünde “Union” seçilir. Union, girdi katmanlarının ve dahilindeki şekillerin tamamını işleme dahil eder. “Intersection” seçeneği ise girdi katmanlarındaki şekillerin yalnızca üst üste bindiği alanları işleme dahil eder.
• Output Layer bölümündeki Type listesinden “Points” seçilir.
• Layers bölümünden “Save” seçeneğine tıklanır ve Browse butonu ile çıktı dosyasının yolu belirtilir ve “bridge.pix” adıyla birlikte kaydedilir.
• “Finish” butonu ile işlem gerçekleştirilir ve çıktı görüntü penceresine yansıtılır.

• Oluşturulan katmanın öznitelik tablosu incelendiğinde, her iki girdi katmanının ID’leri ve köprülerin konumlarını belirten birleşmeler (union) görülebilir. “roadtype” niteliği de eklendiği için, nehirlerin üzerinden geçenyolların cinsleri görülebilmektedir.

İstatistiksel Bindirme Uygulaması (Performing Statistical Overlay)

Statistical Overlay, bir katmandan seçilen niteliklerin diğerine taşınmasını sağlar. İki katmanı sanal olarak bindirerek istatistik hesaplar. Primary Input adındaki ilk katman, Secondary Input adındaki diğer katmandan nitelik alır. Örnek olarak, ilçe katmanındaki nitelikler bir şehir katmanına aktarılabilir. Böylece Primary Input içerisindekibütün şehirler, bulundukları ilçeden nitelik alır.

Primary Input içerisindeki her şekil, Secondary Input içerisindeki birçok şekilden nitelik alabilir. Bunu yapabilmek için, SecondaryInput içerisindeki nitelikleri bir araya getirme amacıyla bir fonksiyon tanımlanmalıdır. Örnek olarak, şehirlerin olduğu bir katmandaki şehir nitelikleri ilçe katmanına aktarılabilir. Bunun sonucunda Primary Input içerisindeki her ilçe, içerisinde bulunan şehirlerin nüfuslarının toplamını alır.

• İşleme başlamadan önce, Maps sekmesindeki açık katmanlar kaldırılır. Ardından Focus penceresindeki Analysis sekmesinden Overlay seçeneğine tıklanır ve Overlay Wizard penceresi açılır.
• Bu uygulamada kullanacağımız “Statistical” seçeneğine tıklanır ve Next butonuna tıklanır.

• “Primary Input” bölümünde File listesinden “california.pix” ve Layers listesinden “Counties” seçilir. Bu katman, seçilecek nitelikleri alacak olan katmandır.
• “Secondary Input” bölümünden Browse butonuna tıklanır ve açılan pencereden, önceki uygulamada kaydedilen “bridges.pix” dosyası seçilir. Bu vektör katmanı, Primary Input katmanına eklenecek olan nitelikleri içerir.

• Next butonuna tıklanır ve “Count” ifadesinin yanındaki tik kutusu işaretlenir. Böylece Focus, oluşturulacak her kayıtta bulunacak şekiller sayısını hesaplar ve bu değeri nitelik olarak çıktı katmanına ekler. İstatistiğinin hesaplanması istenen ekstra alanlar “Advanced” butonu yardımıyla eklenebilir

• Finish butonuna tıklanır ve Counties katmanının özniteliklerini gösteren Attribute Manager penceresi otomatik olarak açılır. Tablodaki son sütunda, her ilçenin sınırları içerisinde kalan köprülerin sayısı görülebilir. (OverlayCount)

Bu uygulamaya, daha önce üretilmiş RoadBuffer.pix verisi(örnek gösterim için) vektörden rastera dönüştürülerek başlanır.

• pix dosyası Focus penceresinde açılır ve Tools sekmesinden “Algorithm Librarian” seçeneğine tıklanarak AlgorithmLibrarian penceresi açılır.
• Açılan penceredeki Library listesinde, “Spatial Analysis” klasörü ve ardından “Conversion tools” klasörü açılır. Burada bulunan“POLY2RAS” algoritması seçilir ve Open butonu yardımıyla POLY2RAS Module Kontrol penceresi açılır.
• Input Polygon Layer kısmından “2 km and 4 km road buffer” katmanı seçilir.
• Bounding Area kısmından, “california.pix” dosyası içerisinde yer alan “Master Georeferencing Segment” katmanı seçilir.
• Output Ports bölümünde, “Untitled.pix” ifadesinin yanındaki tik kutusu işaretlenir ve
• “Untitled.pix” dosyasının yolunun bulunduğu metin kutusu sağ tıklanarak Browse butonu tıklanır. Dosyanın kaydedileceği yol seçilir ve dosya adı olarak File name kısmına “RasRoadBuffer.pix” ifadesi yazıldıktan sonra Save butonu ile dosya kaydedilir.
• Input Params 1 sekmesine geçilir ve Field Name kısmından “BufferLevel” seçildikten sonra Run butonu ile dönüşüm gerçekleştirilir.

• Gösterilen sonuçlar yakınlaşarak incelenebilir. Gerekirse, Representation Editor yardımıyla buffer’ların tasarımları değiştirilerek herbuffer uzaklığının farklı renkte gösterilmesi sağlanabilir.
• Raster dönüşümü tamamlandıktan sonra, katmanların ağırlıkları Ana otoyolların 2 km’lik çevresinde bulunan alanların ağırlığı 5 olarak & 2 ile 4 km arasında bulunan alanların ağırlığı 10 olarak belirlenecektir. Bunun için katmana sağ tıklanarak Attribute Manager açılır, Field sekmesinden “Add New” seçeneğine tıklandığında açılan Table Definitionpenceresinde yeni oluşturulan katmana çift tıklanır ve “Weight” ibaresi girilir. Bu yeni alan, buffer’ların relatif önemini ifade edecektir.
• Data Type olarak “Integer” seçilir ve OK’e tıklanır. Böylece Weight sütunu öznitelik tablosuna eklenmiş olur
• Weight sütununun ilk satırına 5, ikinci satırına 10 değerleri girilerek, Buffered Roads katmanındaki iki nitelik için ağırlıklar tanımlanır.

• Ağırlıkların tanımlanmasıyla birlikte, Suitability Overlay işlemine başlanır. İlk olarak, uygunluğun hesaplanmasında etkili olacak ek katmanlar çalışmaya eklenir. Eklenen bu katmanların nitelikleri ve ağırlıklarının nasıl ayarlandığı görülebilir.
• GEO Data klasöründeki WineryAnalysis klasöründeki “RasCount.pix”, “RasRain.pix”, “RasSlope.pix” ve “RasVeg.pix” dosyaları açılır ve Focus penceresinde görüntülenir. Her bir katmandaki niteliklerin ağırlık değerleri Attribute Manager üzerinden görülebilir.
• Focus penceresindeki Analysis sekmesinden “Overlay” seçilir ve Overlay Wizard penceresi açılır.
• Suitability Overlay seçilir ve Next butonuna tıklanır.

• Available Files/Layers listesindeki 5 katman da seçilir ve Next butonuna tıklanır.
• Her katmanın ağırlığı, Layer Weight kısmından aşağıdaki şekilde tanımlanır:
  • POLY2RA: Solid Polygons (Roads): 20
  • Interior Counties: 8
  • Rain: 25
  • Slope: 22
  • Chaparral: 25
• Attribute Weight sütununda, her katmanın Weight niteliği seçilir ve Next butonuna tıklanır.

• Output Options kısmında “Union” seçilir. Bu seçenek, tüm girdilerdeki şekilleri üst üste
• “Use a Mask to Limit Output” seçeneğine tıklanır ve “California Bitmap” segmenti seçilir.
• Output Layer bölümünde Save butonuna tıklanır, Browse butonu ile dosyanın kaydedileceği yol seçilir ve dosya adı “Suitability.pix”olarak
• Layer açıklaması kısmına “Suitability overlay results” ifadesi girilir ve Finish butonu ile işlem başlatılır.

• Suitability Overlay işlemi sona erdiğinde, sonuçlar Focus görüntü penceresinde görüntülenir.